(+48) 61 622 94 92 [email protected] Pon–Pt: 8:00–16:00
Poradnik · Bezpieczeństwo i kontrola dostępu

Rejestracja czasu pracy na kartę czy odcisk palca - co wybrać?

Karta RFID jest tania i szybka, ale można ją pożyczyć. Odcisk palca trudno pożyczyć, ale to dane biometryczne, które w ewidencji czasu pracy budzą poważne zastrzeżenia prawne. Porównujemy obie metody, wyjaśniamy stanowisko UODO, pokazujemy koszty i sposoby ograniczania nadużyć. Poradnik przygotował zespół VCN z Poznania, który od ponad 20 lat wdraża systemy kontroli dostępu, w tym system rejestracji czasu pracy zintegrowany z bramkami i alkomatem.

  • Czas czytania: ok. 9 min
  • Publikacja:
  • Opracowanie: zespół VCN

Na czym polega rejestracja czasu pracy i dlaczego wybór metody ma znaczenie?

Obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy wynika z art. 149 § 1 Kodeksu pracy[1]. Przepis nie mówi jednak, jak pracownik ma potwierdzać obecność. System rejestracji czasu pracy (RCP) to narzędzie, które zbiera godziny wejść i wyjść, a dział kadr na ich podstawie rozlicza czas pracy.

Metoda identyfikacji pracownika decyduje o trzech rzeczach: czy zapis jest wiarygodny, ile kosztuje wdrożenie i utrzymanie oraz jakie dane osobowe trzeba przetwarzać. W polskich firmach najczęściej spotyka się:

  • Lista obecności

    Podpis na papierze. Tania, ale nie pokazuje godzin, a dane trzeba przepisywać do kadr.

  • Karta lub brelok RFID

    Pracownik zbliża identyfikator do czytnika, a system zapisuje godzinę. Najczęstsza metoda w biurach i zakładach.

  • PIN lub aplikacja

    Kod wpisywany na terminalu albo rejestracja w telefonie, często używana przy pracy w terenie.

  • Biometria

    Odcisk palca albo rozpoznawanie twarzy. Identyfikator, którego nie da się pożyczyć, ale przetwarzany jako dane szczególnej kategorii.

Rejestracja na kartę RFID - jak działa i kiedy się sprawdza?

Karta, brelok lub naklejka RFID

Każdy pracownik dostaje identyfikator z unikalnym numerem. Przy wejściu i wyjściu zbliża go do czytnika, a system zapisuje zdarzenie z godziną. Ten sam identyfikator może otwierać drzwi, bramkę obrotową albo szafkę na klucze.

Dobrze sprawdza się: biura, zakłady produkcyjne i magazyny, firmy z wieloma wejściami, wszędzie tam, gdzie liczy się szybkość odbicia i niski koszt.

Na co uważać: kartę można zgubić, zapomnieć albo pożyczyć. Potrzebny jest proces wydawania, blokowania i zwrotu kart oraz sposób na ograniczanie nadużyć.

Rejestracja odciskiem palca - biometria zamiast karty

Czytnik linii papilarnych

Czytnik porównuje odcisk palca z wzorcem zapisanym w systemie. Pracownik niczego nie nosi przy sobie, a odcisku nie da się przekazać koledze.

Dobrze sprawdza się: kontrola dostępu do pomieszczeń wymagających szczególnej ochrony, gdy istnieje do tego podstawa prawna i przeprowadzono ocenę ryzyka.

Na co uważać: dane biometryczne to szczególna kategoria danych osobowych. Do samej ewidencji czasu pracy UODO uznaje je za niedopuszczalne, a ich wyciek jest nieodwracalny, bo odcisku palca nie da się zmienić jak hasła.

Co mówią przepisy i UODO?

Dane biometryczne są szczególną kategorią danych w rozumieniu art. 9 RODO. W stosunku pracy ich przetwarzanie reguluje art. 221b Kodeksu pracy:

  • za zgodą pracownika można je przetwarzać tylko wtedy, gdy ich przekazanie następuje z inicjatywy pracownika[2],
  • bez zgody pracodawca może przetwarzać dane biometryczne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne ze względu na kontrolę dostępu do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, lub dostępu do pomieszczeń wymagających szczególnej ochrony[3].

W komunikacie z maja 2020 r. UODO wskazał wprost, że dane biometryczne nie mogą być wykorzystywane do ewidencji czasu pracy. Według urzędu pracodawca naruszyłby wtedy zasady legalności, ograniczenia celu i minimalizacji danych z art. 5 ust. 1 RODO, bo nie mógłby wykazać, dlaczego potrzebuje biometrii do sprawdzania obecności[4]. Urząd wskazuje, że do tego celu wystarczą metody bez danych biometrycznych, takie jak karty czy identyfikatory[5].

Zapobieganie odbijaniu kart - jak ograniczyć nadużycia bez biometrii?

Najczęstszym argumentem za odciskiem palca jest odbijanie kart za nieobecnych kolegów. Problem jest realny, ale można go ograniczyć metodami, które nie wymagają danych szczególnej kategorii.

  • Bramka obrotowa

    Jedna karta otwiera przejście dla jednej osoby. Odbicie karty kolegi bez jego obecności staje się trudne, a zapis wejścia jest powiązany z fizycznym przejściem.

  • Karta i PIN

    Druga składowa identyfikacji, której nie widać na karcie. Pożyczenie karty nie wystarcza, trzeba też zdradzić kod.

  • Raporty nietypowych zdarzeń

    Wejście bez wyjścia, dwa odbicia tej samej karty w różnych miejscach w krótkim czasie, odbicia poza grafikiem. Takie zdarzenia system może pokazać kierownikowi.

  • Jedno urządzenie, kilka funkcji

    Gdy karta RCP otwiera też szatnię, szafkę na klucze czy alkomat przy wejściu, jej pożyczenie przestaje być wygodne dla właściciela.

  • Regulamin

    Zasada, że karta jest osobista, i opisane konsekwencje jej przekazania. Bez regulaminu trudno wyciągać wnioski z nadużyć.

Ile kosztuje wdrożenie systemu RCP - karty czy biometria?

Na całkowity koszt RCP składają się urządzenia przy wejściach, identyfikatory, oprogramowanie (licencja albo abonament) i wdrożenie. Dla przykładu, w ofercie VCN obowiązują następujące ceny netto:

  • abonament za wersję standardową na karty RFID: 3 zł miesięcznie za pracownika, a za wersję z rozpoznawaniem twarzy: 5 zł[6],
  • karty RFID: 1 250 zł za 100 sztuk jednorazowo[7],
  • terminal RCP z rozpoznawaniem twarzy: 2 088 zł, a opcjonalna bramka obrotowa: 8 358,40 zł jednorazowo[7].

Wiążąca jest oferta po oględzinach obiektu. Przy biometrii dochodzą koszty, których nie widać w cenniku: ocena skutków dla ochrony danych, procedury zgód i ich wycofania oraz alternatywna metoda dla pracowników, którzy zgody nie wyrażą. Przy kartach trzeba z kolei doliczyć wymianę zgubionych identyfikatorów.

Ile kosztuje dziś ręczne rozliczanie czasu pracy w Twojej firmie, możesz policzyć w kalkulatorze na stronie rejestracji czasu pracy.

Karta RFID czy odcisk palca - porównanie

Porównanie metod identyfikacji w rejestracji czasu pracy: karta RFID i odcisk palca
Kryterium Karta RFID Odcisk palca
Szybkość odbicia Ułamek sekundy, bez zatrzymywania się Kilka sekund, zależnie od czytnika i stanu skóry
Ryzyko odbicia za kogoś Istnieje, ograniczane bramką, PINem i raportami Bardzo małe
Dane osobowe Zwykłe dane: numer karty przypisany do pracownika Dane biometryczne, szczególna kategoria z art. 9 RODO
Podstawa prawna w RCP Ewidencja czasu pracy z art. 149 Kodeksu pracy Według UODO brak podstawy do użycia w samej ewidencji czasu pracy
Higiena i warunki pracy Brak kontaktu z czytnikiem Kontakt z czytnikiem, gorzej działa przy brudnych lub uszkodzonych dłoniach i w rękawicach
Integracja z kontrolą dostępu Prosta, ta sama karta otwiera drzwi i bramki Możliwa, ale wymaga podstawy z art. 221b § 2 Kodeksu pracy
Koszty dodatkowe Wymiana zgubionych kart Ocena skutków, zgody, metoda alternatywna

Rejestracja czasu pracy w ofercie VCN

VCN dostarcza, wdraża i utrzymuje system rejestracji czasu pracy działający w chmurze. Wersja standardowa opiera się na kartach RFID: obejmuje zarządzanie użytkownikami i przypisywanie kart, raporty czasu pracy, eksport do Excela oraz utrzymanie systemu.

  1. Biuro

    Pracownik zbliża kartę RFID do czytnika przy wejściu. System rejestruje obecność i odblokowuje drzwi.

  2. Zakład z bramką

    Karta otwiera bramkę obrotową typu tripod, więc jedno odbicie odpowiada jednemu przejściu.

  3. Kontrola trzeźwości

    Przy wejściu można dodać zbliżeniowy alkomat połączony z kontrolą dostępu. Osoba, która nie przejdzie badania, nie wejdzie na teren zakładu.

  4. Raporty

    Tabela dni i osób z czasem od rozpoczęcia do zakończenia pracy, monitorowanie zdarzeń pracownika i eksport do Excela dla kadr.

W ofercie jest też wersja z rozpoznawaniem twarzy. Ponieważ wzorzec twarzy to dane biometryczne, zalecamy, żeby przed jej wyborem ocenić z inspektorem ochrony danych podstawę prawną dla konkretnego zastosowania. Do samej ewidencji czasu pracy wystarcza wersja standardowa na karty.

Chcesz sprawdzić, który wariant RCP pasuje do Twojej firmy?

Opisz liczbę pracowników, wejść i zmian, a pokażemy system na bezpłatnym demo.

Najczęściej zadawane pytania - FAQ

Czy czytnik odcisku palca w RCP jest zgodny z RODO?

Do samej ewidencji czasu pracy według UODO nie. Urząd uznaje, że ewidencja czasu pracy nie uzasadnia przetwarzania danych biometrycznych i można ją prowadzić innymi metodami, na przykład kartami. Kodeks pracy dopuszcza biometrię tylko za zgodą wyrażoną z inicjatywy pracownika albo przy kontroli dostępu do szczególnie ważnych informacji lub pomieszczeń wymagających szczególnej ochrony.

Czy można łączyć kartę RFID z biometrią w jednym systemie RCP?

Technicznie tak, ale biometria nadal wymaga podstawy prawnej. Bezpieczniejszy układ to karta jako podstawa ewidencji czasu pracy i ewentualna biometria wyłącznie przy wejściu do stref szczególnie chronionych, po ocenie z inspektorem ochrony danych.

Jakie urządzenia RCP najczęściej wybierają zakłady produkcyjne?

Najczęściej czytniki kart RFID przy wejściu, połączone z bramkami obrotowymi, żeby jedno odbicie odpowiadało jednemu przejściu. Coraz częściej do tego samego punktu dochodzi kontrola trzeźwości. W systemie VCN karta RCP może współpracować z bramką tripod i alkomatem w jednym punkcie wejścia.

Czy karta RFID do RCP może być jednocześnie kartą kontroli dostępu?

Tak, to jedna z głównych zalet kart. Ten sam identyfikator może rejestrować obecność, otwierać drzwi, bramkę obrotową albo szafkę na klucze. W wersji standardowej RCP VCN system rejestruje obecność i odblokowuje drzwi po pomyślnej weryfikacji karty.

Czy pracownik może odmówić rejestracji odciskiem palca?

Tak. Zgoda na przetwarzanie danych biometrycznych musi być dobrowolna, a jej brak lub wycofanie nie może być podstawą niekorzystnego traktowania pracownika (art. 221a § 2 Kodeksu pracy). Dlatego firma, która stosuje biometrię, i tak musi mieć metodę alternatywną, najczęściej kartę.

Źródła

Wybierasz system rejestracji czasu pracy?

Opisz liczbę pracowników, wejść i zmian, a pomożemy dobrać metodę identyfikacji, która jest wygodna i bezpieczna prawnie.

Skonsultuj swój projekt